રમણભાઈ નીલકંઠ

“રસપાન કરો, રસપાન કરો,
રસપાત્ર લઈ ઝટ હોઠ ધરો,
રસ છે મધુરો, પણ કોણ કળે?
કડવો બનશે કદી આપબળે?”

” એક સરખા દિવસ સુખના કોઇના જાતા નથી.
તેથી જ શાણા સજ્જનો લવલેશ મુંઝાતા નથી.”

-  રાઈનો પર્વત

” મોહમયીની બે મૂલ્યપત્રિકા આપો.”

- ભદ્રંભદ્ર

#  નીલકંઠ કુટુંબનો વિશેષ પરિચય 

__________________________

નામ

રમણભાઈ મહીપતરામ નીલકંઠ

જન્મ

13 - માર્ચ, 1886; અમદાવાદ

અવસાન

6 - માર્ચ, 1928 ; અમદાવાદ

કુટુમ્બ

• માતા – રૂપકુંવરબા ; પિતા – મહીપતરામ નીલકંઠ ( ગુજરાતમાંથી વિલાયત જનાર પ્રથમ વ્યક્તિ)
• પત્ની – પ્રથમ પત્ની હંસવદન (નાની ઉંમરે મૃત્યુ), બીજાં લગ્ન #     વિદ્યાગૌરી     સાથે (1887)
• પુત્રી - વિનોદિની - જાણીતાં સામાજિક કાર્યકર

અભ્યાસ

• પ્રાથમિક – અમદાવાદ
• માધ્યમિક – પંદર વર્ષે મેટ્રિક
• ગુજરાત કોલેજ (અમદાવાદ) તથા એલ્ફિન્સ્ટન કોલેજ (મુંબઈ) માં અભ્યાસ
• પ્રિવિયસમાં મુંબઈ યુનિવર્સિટીમાં પ્રથમ
• 1887- બી. એ. મુંબઈ યુનિવર્સિટી
• એલ.એલ.બી.

વ્યવસાય

• 1889 - સરકારી નોકરી; કારકુન, શિરસ્તેદાર, જજ( ગોધરામાં)
• વકીલાત
• લેખન

જીવન ઝરમર

• વકીલાતના વ્યવસાયમાં ભારે સફળતા
• હસ્તાક્ષરનિષ્ણાત
• જાહેર જીવનમાં ઝંપલાવ્યું
• 1897-98 અમદાવાદ સુધરાઈના સભ્ય 
• 1912 -  અમદાવાદ સુધરાઈના ઉપપ્રમુખ
• 1915-24 - અમદાવાદ સુધરાઈના પ્રમુખ
• 1926- ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદના પ્રમુખ
• 1887- 1918 - ‘જ્ઞાનસુધા’ માસિકના તંત્રી
• અનેક સંસ્થાઓમાં વિવિધ હોદ્દાઓ પર
• અગ્રણી સમાજસેવક, પિતાના નામથી મહીપતરામ રૂપરામ અનાથ આશ્રમ બનાવ્યો 
• પત્ની અને પુત્રી પણ જાણીતા સાહિત્યકાર અને સમાજ સેવક 

મુખ્ય રચનાઓ

• નવલકથા – ભદ્રંભદ્ર , શોધમાં
• નાટક – રાઈનો પર્વત
• વિવેચન – સરસ્વતીચંદ્રનું અવલોકન, હ્રદયવીણાનું અવલોકન, બીજા લેખો.
• વાર્તા- નવલિકાઓ
• કાવ્ય- કેટલાંક કાવ્યો, ખંડકાવ્યો
• હાસ્ય - હાસ્ય મંદિર
• ચિંતન - ધર્મ અને સમાજ
• વિવેચન - કવિતા અને સાહિત્ય ભાગ 1-4

સન્માન

‘સર’ નો ખિતાબ - અંગ્રેજ સરકાર દ્વારા

સાભાર

‘આપણા પ્રતિનિધિ સારસ્વતો’ - રમેશ શુક્લ - પ્રવિણ પ્રકાશન.