ગુજરાતી પ્રતિભા પરિચય

ગુજરાતનાં પનોતા સંતાનોનો પરિચય

જીવરાજ મહેતા, Jivraj Mehta


jm1– THE STORY OF THE SIMPLE YEARNING, SELFLESS CHURNING AND SUBLIME LEARNING OF DR. JIVRAJ MEHTA

વિકિપિડિયા પર

—————————————

જન્મ

  • ૨૯, ઓગસ્ટ – ૧૮૮૭; અમરેલી

અવસાન

  • ૭, નવેમ્બર – ૧૯૭૮,

કુટુમ્બ

  • માતા – જમક બેન, પિતા – નારાયણ
  • પત્ની – હંસા , સંતાન – ?

શિક્ષણ

  • લાયસન્સ- મેડિસિન અને સર્જરી ( Equivalent of MBBS), ગ્રાન્ટ મેડિકલ કોલેજ/ સર જે.જે. હોસ્પિટલ, મુંબાઈ
  • ૧૯૧૪ – લન્ડનમાંથી FRCS

વ્યવસાય

  • ૧૯૨૫ – ૧૯૪૨ પોતે સ્થાપેલી શેઠ ગોરધનદાસ સુંદર દાસ મેડિકલ કોલેજના ડીન
  • ૧૯૪૮ – ભારત સ્વતંત્ર બન્યા બાદ વડોદરા રાજયના દિવાન

jm6

NPG x153952; Mrs Hansa Mehta; Dr Jivraj Narayan Mehta by Bassano

by Bassano, half-plate glass negative, 9 November 1931

jm3

 

NPG x150710; Mrs Hansa Mehta; Dr Jivraj Narayan Mehta; Sir Manubhai Nandshankar Mehta by Bassano

by Bassano, half-plate glass negative, 9 November 1931

 

 

તેમના વિશે વિશેષ

  • મેડિકલ શિક્ષણ માટે શેઠ વી.એમ. કપોળ બોર્ડિંગ ટ્રસ્ટની સ્કોલરશીપ, તે શિક્ષણ માટે, બ્રિટિશ મેડિકલ સર્વિસના ઓફિસરો આગળ બહુ કપરી પ્રવેશ પરીક્ષા પાસ કરી હતી. એના છેલ્લા વર્ષમાં આઠમાંથી સાત ઈનામો મેળવ્યા હતા, અને આઠમું પણ હોસ્ટેલના સાથી સાથે પ્રાપ્ત કર્યું હતું.
  • લન્ડનમાં અભ્યાસ માટે ટાટા એજ્યુકેશન ફાઉન્ડેશનની સ્કોલરશીપ
  • ૧૯૦૯- ૧૯૧૫ – લન્ડન ખાતે નિવાસ, ત્યાં ભારતીય વિદ્યાર્થીઓના મડળના પ્રમુખ હતા. ૧૯૧૪માં એમ.ડી.ની પરીક્ષામાં યુનિ.નો ગોલ્ડ મેડલ મળ્યો હતો.
  • લન્ડનની રોયલ કોલેજ ફોર ફિઝિશિયન્સના સભ્ય.
  • દેશમાં આવ્યા પછી, થોડાક સમય માટે ગાંધીજીના અંગત ડોક્ટર રહ્યા
  • સ્વતંત્રતાની ચળવળમાં પહેલેથી રસ હતો, અને બે વખત સત્યાગ્રહમાં ભાગ લેવા માટે જેલમાં ગયા હતા
  • સ્વતંત્રતા મળ્યા બાદ થોડોક વખત વડોદરા રાજ્યના દિવાન
  • ૧૯૪૮ – ભારતના નવા તંત્રમાં ડિરેક્ટર જનરલ ઓફ મેડિસિન
  • ૧૯૬૦ સુધી – મુંબાઈ રાજ્યમાં નાણાં, ઉદ્યોગ, નશાબંધી અને જાહેર બાંધકામ ખાતાના પ્રધાન
  • ૧૯૬૦-૧૯૬૩ ગુજરાત રાજ્યના પહેલા મુખ્ય પ્રધાન
  • ૧૯૬૪-૧૯૬૬ ઇન્ગ્લેન્ડમાં ભારત તરફથી હાઈ કમિશ્નર
  • મુંબાઈની શેઠ ગોરધનદાસ સુરેન્દર દાસ હોસ્પિટલ અને એડવર્ડ – સાત હોસ્પિટલના સ્થાપક.ત્યાં ૧૮ વર્ષ કામ કર્યું.
  • ભારતમાં મેડિકલ ક્ષેત્રે સંશોધન માટે પાયાનું કામ. મુંબાઈ, પુના, ઓરંગાબાદ, અમદાવાદ,નાગપુર માં મેડિકલ કોલેજ અને હોસ્પિટલ સ્થાપવામાં મહત્વનો ફાળો
  • દિલ્હી ખાતેની ઓલ ઇન્ડિઆ ઇન્સ્ટિટ્યુટ ફોર મેડિકલ સાયન્સની સ્થાપનામાં સક્રીય હિસ્સો.
  • ઇન્ડિયન મેડિકલ એસોસિયેશનના પ્રમુખ

સન્માન

  • ૨૦૧૫ – ભારત સરકાર દ્વારા મેડિકલ ક્ષેત્ર માટે સર્વોચ્ચ – જીવરાજ મહેતા એવોર્ડની શરૂઆત

ગુજરાતના મુખ્ય મંત્રીઓ

‘ગુજરાત પ્રતિભા પરિચય’ પર એક નવી શ્રેણી


        ઈ.સ. ૧૯૬૦માં ગુજરાત રાજ્યની  શરૂઆત થયા બાદ ગુજરાત સરકારનું સૂકાન જેમના હાથમાં રહ્યું છે -તે મુખ્ય પ્રધાનોનો પરિચય હવે અહીં મળશે.

      એમના ફોટાઓથી આજે શરૂઆત…

Guj_CMs

આ ચિત્ર પર ‘ક્લિક’ કરો

      પહેલા મુખ્ય પ્રધાન ડો. જીવરાજ મહેતાનો પરિચય આવતીકાલે…..

પૂજાલાલ દલવાડી, Pujalal Dalwadi


pd1આ ક્યાંથી ગગડાટ અંબર મહીં ના મેઘખંડે દીસે
વા માઝા મૂકી સિંધુ ફાળ ભરતો આવે ધસી આ દિશે
કે વિંધ્યાચળના ભયાનક વને ત્રાડી રહ્યો કેસરી
પ્હાડો યે ધડકે ભરાય ફટકે ફાટી પડે દિગ્ગજો

સરી ન જતી કલ્પના ત્વરિત આમ ત્યાગી મને
જરી સ્થિર તરંગ રાખ તવ રંગ રંગે ભર્યા

નીરવ નાદ-લહરીઓ આવે!
અનહદનું આહ્‌વાન,
અનાહત નાદ-લહરીઓ આવે !

ગૂગલ ડોક્સ પર

વિકિપિડિયા પર

ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદની વેબ સાઈટ પર 

———————————————
જન્મ

  • ૧૭, જૂન-૧૯૦૧, નાપા – જિ,ખેડા

અવસાન

  • ૨૭, ડિસેમ્બર – ૧૯૮૫, પોંડિચેરી

કુટુમ્બ

  • માતા – ?, પિતા – રણછોડદાસ
  • પત્ની -? , સંતાન -?

શિક્ષણ

  • પ્રાથમિક, માધ્યમિક – ગોધરા, નડિયાદ
  • ૧૯૧૮ – મેટ્રિક

તેમના વિશે વિશેષ

  • ઇન્ટર સુધી પહોંચ્યા બાદ અભ્યાસ છોડી દીધો.
  • અંબાલાલ પુરાણીના સમ્પર્કથી રામકૃષ્ણ પરમહંસ, વિવેકાનંદ અને શ્રી અરવિંદના આધ્યાત્મિક જીવન પ્રત્યે આકર્ષણ અને દેશભક્તિ તથા ચારિત્ર્યશુદ્ધિના સંસ્કાર.
  •  ૧૯૨૩માં એકાદ વર્ષ કોસિન્દ્રાની ગ્રામશાળામાં વ્યાયામ શિક્ષક.
  • ૧૯૨૬ થી પોંડિચેરીમાં સ્થાયી વસવાટ.

pd2

રચનાઓ

  • કવિતા – પારિજાત, પ્રભાતગીત, શ્રી અરવિંદ વંદના, શ્રી અરવિંદ મહાપ્રભુ, સાવિત્રી પ્રશસ્તિ, મહાભગવતી, પાંચજન્ય, મુક્તાવલી, શુક્તિકા, દુહરાવલી, ગુર્જરી, વૈજ્યન્તિ, અપરાજિતા, કાવ્યકેતુ, સોપાનિકા, શતાવરી, દુઃખગાથા, ધ્રુવપદી, શબરી
  • બાળ સાહિત્ય –  બાલગુર્જરી, કિશોરકાવ્યો, કિશોરકુંજ, કિશોરકાનન, કિશોરકેસરી, મીરાંબાઈ’ – ગીતનાટિકા
  • ગદ્ય – છંદપ્રવેશ, શ્રી અરવિંદ : જીવનદર્શન અને કાર્ય, સાવિત્રી સારસંહિતા’
  • અન્ય ભાષા – સંસ્કૃત અને અંગ્રેજીમાં પણ કેટલાક ગ્રંથો
  • અનુવાદ
    • કવિતા – સાવિત્રી-ભા.૧-૬, મેઘદૂત
    • ગદ્ય – પરમ શોધ, શ્રી અરવિંદનાં નાટકો, માતાજીની શબ્દસુધા

સાભાર 

  • ગુજરાતી સાહિત્ય કોશ
  • વિકિપિડિયા
  • શ્રી. પી.કે.દાવડા

જુગતરામ દવે, Jugatram Dave


jd1વેડછીનો વડલો

બૂડ્યો પંડિત પુષ્પિત ભાષા;
અલંકાર, ઝડ ઝમ્મક, પ્રાસા

તેમની એક રચના –  ‘ભાઈને હાથે માર’

એનું જીવનકાર્ય અખંડ તપો
અમ વચ્ચે બાપુ અમર રહો !

અંતરપટ આ અદીઠ,
અરેરે ! આડું અંતરપટ આ અદીઠ !

ગુજરાતના જુ.કાકા –  મીરાં ભટ્ટ

ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદની વેબ સાઈટ પર

વિકિપિડિયા પર

શ્રી જુગતરામ દવે આશ્રમશાળા યોજના – ગુજરાત સરકાર

———————————————-

જન્મ

  • ૧, સપ્ટેમ્બર – ૧૮૮૮, લખતર, જિ- સુરેન્દ્રનગર

અવસાન

  • ૧૪, માર્ચ – ૧૯૮૫, ગાંધી આશ્રમ, વેડછી

કુટુમ્બ

  • માતા – ? , પિતા – ચીમનલાલ
  • અપરિણિત

શિક્ષણ

  • પ્રાથમિક/ માધ્યમિક – વઢવાણ, ધ્રાંગધ્રા, મુંબાઈ

વ્યવસાય

  • શિક્ષણ, પત્રકારત્વ, લોકસેવા

તેમના વિશે વિશેષ

  • નોન મેટ્રિક પણ સાહિત્ય/ શિક્ષણ/ સેવા માં અદભૂત પ્રદાન
  • ૧૯૧૭ – મુંબાઈમાં ‘વીસમી સદી’ માં નોકરી
  • એક વર્ષ સયાજીપુરામાં ગ્રામસેવા
  • ? – કાકાસાહેબ કાલેલકર અને સ્વામી આનંદના સંસર્ગથી ગાંધી આશ્રમમાં શિક્ષણ કાર્ય
  • ૧૯૧૯-૧૯૨૩  નવજીવનમાં સેવા
  • ૧૯૨૭ – બારડોલી સત્યાગ્રહમાં સક્રીય ભાગ
  • ૧૯૨૮થી – વેડછી (જિ,સુરત) ખાતે અદિવાસીઓની અને  ગ્રામ સેવા
  • વિભિન્ન સત્યાગ્રહોમાં નવ વર્ષ જેલમાં ગાળ્યા.
  • ૧૯૭૧-૭૮ ‘વટ વૃક્ષ’ માસિકનું સંચાલન

jd2

રચનાઓ

  • કવિતા – કૌશિકાખ્યાન( મહાભારતની એક કથા પરથી) , ગીતાગીતમંજરી, ગ્રામ ભજનમંડળી, ઈશ ઉપનિષદ, ગુરૂદેવનાં ગીતો
  • નાટિકાઓ – આંધળાનું ગાડું, પ્રહ્લાદ નાટક અને સહનવીરનાં ગીતો, ખેડૂતનો શિકારી અને મધ્યમસરની ચાલ
  • નિબંધ – આત્મરચના અથવા આશ્રમી કેળવણી,
  • જીવન ચરિત્ર –  ગાંધીજી (બાળકો માટે – ગુજરાતી, હિન્દી અને  અંગ્રેજીમાં), ખાદી ભક્ત ચુનીભાઈ
  • આત્મકથા – મારી જીવન કથા
  • બાળસાહિત્ય – ગાલ્લી મારી ઘરરર… જાય, ચાલણગાડી, ચણીબોર, પંખીડાં, રાયણ

સાભાર 

  • ગુજરાતી સાહિત્યકોશ

દીપક બારડોલીકર, Dipak Bardolikar


dipak1ત્રણ દેશના ગુજરાતી કવિ

હજી પણ રોશની છે આ નગરમાં
હજી પણ આપનો દીપક બળે છે.

વો દૂસરોંકે દિયેસે ઉજાલે લેકે જી ગયા,
યે ખુદ દીપક બનકે દૂસરોંકો ઉજાલે દે ગયા.

આવ્યો પગલાં સૂંઘતો પરદેશમાં
યાદનો એક કાફલો પરદેશમાં
છે હજી ખ્યાલોમાં કોઇનું લલાટ
છે હજી એક ચાંદલો પરદેશમાં

ગુજરાત, ઓ લીલીછમ ગુજરાત
સુખચેન તણી સંપત ગુજરાત

ઢબૂક્યાં ઢોલ ચોરે, અમે ગુલમોર પીધો
ખુશીથી ખોબે ખોબે, અમે ગુલમોર પીધો

‘બઝ્મે વફા’ પર તેમનો મૂળ પરિચય

————————————

deepak-bardolikar

મૂળ નામ

  • મુસાજી ઈસપજી હાફેસજી

જન્મ

  • ૧૯૨૫, બારડોલી

કુટુમ્બ

  • માતા– ?, પિતા -ઈસપજી
  • પત્ની -? , સંતાન – ?

અભ્યાસ

  • ?

વ્યવસાય

  • પાકિસ્તાન અને ઇન્ગ્લેન્ડમાં પત્રકાર

૯૦ મા વર્ષે પ્રવેશ ટાણે લન્ડનમાં તેમના સન્માન સમારોહનો અહેવાલ

dipak2

આ ચિત્ર પર ક્લિક કરો

તેમના વિશે વિશેષ

  • અભ્યાસ દરમિયાન વ્યાયામ વીર અને ચિત્રકાર બનવાના પ્રયાસો
  • આઝાદી આંદોલનમાં ભાગ લીધો હતો. પહેલાં કોન્ગ્રેસ સેવા દળ અને પછી મુસ્લિમ લીગ નેશનલ ગાર્ડ્સ માં
  • 1948 – ગાઁધીજીની હત્યા પ્રસંગે મુઁબઈ ઈલાકાના મુસ્લિમ લીગ નેશનલ ગારડસના અધિકારીઓની ગિરફતારી થતાઁ જેલવાસ ભોગવ્યો
  • સાત વર્ષ પાકિસ્તાનમાં વિદ્યાદાન કરી બારડોલી પાછા આવ્યા.
  • ૧૯૬૧ – અદાલતના ચુકાદાના કારણે દેશ નિકાલ થતાં પાછા પાકિસ્તાન ગયા. ઘણા વર્ષો સુધી ‘ડોન’ અખબારમાં પત્રકારિત્વ
  • ૧૯૭૭ – પત્રકારત્વની આઝાદી ખાતર પાકિસ્તાનમાં જેલવાસ
  • () – વોલસોલ – ઇન્ગ્લેન્ડ ખાતે નિવાસ

dipak3

રચનાઓ

  • પરિવેશ, આબેકવસર, વાટના દીવા, સુન્ની વહોરા, મેઘ ધનુષ ૧,૨ , મોસમ, સિરાતે હરમ, ગુલમહોરના ઘુંટ, -કુલિયાતે દીપક, વિદેશી ગઝલો,
  • સંપાદનો – સ્મ્રુતિકા,વાછટ, કયામત કરીબ હશે ત્યારે, અંદાઝે બયાં ઔર, શાંતિ સલમતીનો ધર્મ ઇસ્લામ, વહોરા મહાજનો, નેકી તારાં નવલખ રૂપ, દુઆનો દીવો બળતો રાખો, સોનેરી ધૂળ, હવાના પગલાં
  • નવલકથાઓ – ૨ (?)

સાભાર

  • શ્રી. પી.કે.દાવડા, શ્રી. વલીભાઈ મુસા, શ્રી મહમ્મદ અલી ભેડૂ ( વફા )
  • લન્ડનની ગુજરાત સાહિત્ય અકાદમી

 

જય ગજ્જર, Jay Gajjar


jay_gajjar.JPGતેમના અવસાનના માઠા સમાચાર મળતાં આ પરિચય સુધારા/ વધારા સાથે ફરીથી પ્રકાશિત કરવામાં આવે છે.

__________________________________________ Read more of this post

પ્રદ્યુમ્ન ખાચર, Pradyumn Khachar


p_khacharસૌરાષ્ટ્રના ઈતિહાસના યુવાન અભ્યાસુ

તેમનો બ્લોગ

તેમના વિશે એક સરસ લેખ

———————————————————-

સમ્પર્ક  ??

જન્મ

  • ૬, ફેબ્રુઆરી- ૧૯૬૯, સણોસરા ( તા.લીટોચ)

કુટુમ્બ

  • માતા – ? , પિતા – ભગુભાઈ
  • પત્ની – ? , સંતાન – ?

શિક્ષણ

  • પ્રાથમિક – સણોસરા, બગસરા
  • ૧૯૮૯ –  બી.એ.; ધર્મેન્દ્રસિંહજી કોલેજ, રાજકોટ
  • ૧૯૯૧ –  એમ.એ., સૌરાષ્ટ્ર યુનિ., રાજકોટ
  • ૨૦૦૬ – પી.એચ.ડી.

વ્યવસાય

  • ૧૯૯૨થી – જૂનાગઢની ડો. સુભાષ મહિલા કોલેજમાં ઈતિહાસ વિભાગના અધ્યક્ષ

તેમના વિશે વિશેષ

  • ૧૯૯૬ – પ્રથમ સંશોધન ગ્રંથ – કાઠી ઈતિહાસ અને સંસ્કૃતિ
  • ‘ફૂલછાબ’માં ઈતિહાસ અંગે લોકપ્રિય લેખમાળા

pk1

pk2

રચનાઓ

  • ઈતિહાસ – કાઠી ઈતિહાસ અને સંસ્કૃતિ, ભુચરમોરીની લડાઈ, ઈતિહાસ સુમન, સોરઠની વિદ્યાપીઠ – બહાઉદ્દીન કોલેજ, તવારીખ, કાઠીઓ અને કાઠિયાવાડ
  • શિક્ષણ અંગે – ઈતિહાસ એટલે?
  • સંપાદન( સૌરાષ્ટ્ર- કચ્છ ઈતિહાસ પરિષદના ઉપક્રમે) – સૌરાષ્ટ્ર- ગુજરાતના શાસકોની વંશાવળીઓ, વોટ્સનનો કાઠિયાવાડ સર્વસંગ્રહ, ગિરનારનો ઈતિહાસ, બાબી રાજવંશના ગીતો, સૌરાષ્ટ્રનો ગૌરવવંતો ઈતિહાસ
  • તેમના વિશે પુસ્તક – ઈતિહાસનો આરાધક – પ્રદ્યુમ્ન ખાચર ( ડો. ધીરૂભાઈ વાળા)

 

 

 

 

ગુજરાતી પ્રતિભા પરિચય – યુ ટ્યુબ પર


આમ તો સાહિત્ય પરિષદ અને ગુજરાતી સાહિત્ય અકાદમીએ બહુ ઉચ્ચ કક્ષાના વિડિયો બનાવીને યુ-ટ્યુબ પર મુક્યા જ છે. પણ આવું કામ અંગત રીતે કરનારા પણ છે.

આ એક જ વિડિયો જુઓ….

અને આવા બીજા વિડિયો પણ અહીં મળશે…

pg

આ ચિત્ર પર ક્લિક કરો

સાભારશ્રી. કમલેશ દવે, ટોરોન્ટો

 

ઉર્દુ શબ્દકોશ


       આમ  તો આ ગુજરાત અને ગુજરાતી પ્રતિભાઓના પરિચય માટેનો બ્લોગ છે. પણ ભારતની ઘણી ભાષાઓ પર જેની અસર છવાયેલી છે , તેવી ફારસી ભાષાનો પાડ ન જ ભુલાય. આ લખનાર જેવા ઘણાને સુંદર, સુમધુર ઉર્દુ ગજ઼લો સમજવામાં તકલીફ પડતી હોય છે.

    આભાર ડો. કનક રાવળનો – તેમના એક ઈમેલ પરથી ગોતતાં એક સરસ વેબ સાઈટ મળી આવી…

જ્યાં ઓન લાઈન ઉર્દુ – અંગ્રેજી શબ્દકોશ હાજર છે. 

urdu

આ ચિત્ર પર ક્લિક કરો…

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 818 other followers

%d bloggers like this: