ગુજરાતી પ્રતિભા પરિચય

ગુજરાતનાં પનોતા સંતાનોનો પરિચય

Category Archives: ચિત્રકાર

રમેશ પટેલ ( પ્રેમોર્મિ), Ramesh Patel ( Premormi )


વિવિધ ક્ષેત્રોમાં વીરલ પ્રદાન કરનાર,  સદા યુવાન અને કર્મઠ પ્રતિભા

દસ વર્ષની ઉમરથી યોગના સાધક અને આયુર્વેદિક સારવાર પદ્ધતિના હિમાયતી

# જીવન સૂત્ર

જય સચ્ચિદાનંદ

# તેમની વેબ સાઈટ 

# સખી રે, મારી તું તો પતંગ ને હું દોર
કાપી ના કાપે એવી જોડ.

# લય સ્તરો પર 

# ‘ગુજરાતી કવિતા અને ગઝલ’ પર 

# ફેસબુક પર

https://www.facebook.com/Premormi

Premormi in sky-1


બૈજુ બાવરા – તાના રીરી હોલમાં

જન્મ

  • ૧૮, સપ્ટેમ્બર – ૧૯૩૬, રંગૂન, મ્યાંમાર ( બર્મા)

કુટુમ્બ

  • પિતા – ભાઈલાલ; માતા – કમળા
  • પત્ની – સ્વ. ઉષા; પુત્ર – કલ્પેશ

અભ્યાસ

  • ૧૯૫૪– મેટ્રિક ( એસ. પી. વિદ્યાલય – નાસિક)
  • ૧૯૫૮ – એમ.એસ.સી.(મિકે. એન્જિ.)  – વેસ્ટ બ્રોમવિચ યુનિ. – બર્મિન્ગહામ

વ્યવસાય

  • હોટલ માલિક
  • સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમોનું આયોજન/ સંચાલન

યુવાન ઉમરે

This slideshow requires JavaScript.

તેમના વિશે વિશેષ

  • બીજા વિશ્વ યુદ્ધ વખતે જાપાનના આક્રમણના કારણે, વતન કરમસદમાં  કામચલાઉ સ્થળાંતર
  • ૧૯૫૪ – રંગૂનમાં એશિયાટિક ક્રિકેટ ક્લબ સ્થાપી.
  • નાસિકમાં ખાસ મિત્રની સંગતથી સંગીત સૂઝ કેળવી.
  • ૧૯૫૭ – લન્ડન જવા પ્રયાણ, થોડોક વખત નોકરી કરી
  • ૧૯૬૦ – ઇન્ડિયા કોફી હાઉસ, ‘પાર’ ટ્રાવેલ એજન્સી અને ઇન્ડિયા એમ્પોરિયમથી ધંધાની શરૂઆત ( લન્ડનમાં શાકાહારી આહાર માટેની પહેલી રેસ્ટોરન્ટ)
  • ૧૯૬૧ – ‘નવકલા’ ભારતીયો માટેની સાંસ્કૃતિક / સામાજિક સંસ્થાની સ્થાપના, જે હાલમાં પણ લન્ડનમાં કાર્યરત છે.
  • ૧૯૬૫ – એક મિત્રની સાથે ‘શરૂણા’ હોટલની શરૂઆત
  • ૧૯૭૪ – પોતાની માલિકીની ‘મંદિર’ રેસ્ટોરન્ટની શરૂઆત; તેની સાથે ‘રવિશંકર’ હોલની પણ શરૂઆત આયુર્વેદિક સારવાર માટે લન્ડનમાં ‘કુશળ’ ક્લિનિક ની શરૂઆત
  • ૧૯૮૦ – ૮૫ અમેરિકાના ફ્લોરિડા રાજ્યના ગેઈન્સ વિલે ખાતે શાકાહારી હોટલ
  • લન્ડનમાં ૧૦૦ થી વધારે સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમો યોજ્યા
  • ૨૦૦૨ – પત્નીના અવસાન બાદ લન્ડનની બધી પ્રવૃત્તિઓ સંકેલી કરમસદમાં પાછા ફર્યા. મોટું નવું મકાન બનાવી તેમાં નરસિંહ મહેતા/ તાના રીરી હોલમાં બિન ધંધાદારી સાંસ્કૃતિક પ્રવૃત્તિઓ અને આયુર્વેદિક સારવાર
  • ૨૦૦૪ – ગુરૂદેવ ટાગોરના શાંતિનિકેતનમાં ‘પ્રેમોર્મિ’ કવિ તરીકે સન્માન
  • તેમના કાવ્ય સંગ્રહ ‘હૃદય વીણા’ નો અનેક ભાષાઓમાં અનુવાદ થયો છે.

તેમણે દોરેલ એક ચિત્ર

હોબીઓ

  • કવિતા, સંગીત, પ્રવાસ, ચિત્ર, નાટક, નૃત્ય, અભિનય, યોગ, વૈદક, પ્રાકૃતિક ચિકિત્સા

રચનાઓ

  • કવિતા – હૃદયગંગા, કાવ્યપિયૂષિની, ઝરમર ઝરમર, વૈખરીનો નાદ, હું,
    ગીત મંજરી ( હિન્દી)
  • રસોઈકળા – Mandir Ayurvedic cook book

સન્માન

  • ‘ઉત્સવ એવોર્ડ’ નવી દિલ્હી
  • જ્ઞાનેશ્વર એવોર્ડ, પૂના
  • શાન્તિ નિકેતન, કલકત્તામાં સન્માન
  • ગુજરાત ગૌરવ એવોર્ડ – લન્ડન અને બીજા અનેક સ્થાનિક એવોર્ડો

કવિ રમેશ પટેલ ‘પ્રેમોર્મિ’ ને

કહોને કોણ છે એવા ઘણો આનંદ આપે છે,
મળોજ્યાં એમને ત્યારે ખભાપર હાથ રાખે છે.

નથી ભૂલી શકાવાના તમારા હોલ ને કાર્યો,
ભલેને દૂર રહેશે પણ હ્રદયની પાસ લાગે છે.

કવિતા હોય કે સંગીત, નર્તન હોય કે ભાવક,
બધાને ભાવથી સરપાવ આપીને નવાજે છે.

નથી એ સંતથી ઓછા, કળાના ભેખધારી છે,
નદી વૃક્ષો પહાડો ને ઝરણની જાત માને છે.

પનોતા પુત્રમાતાના, મહામાનવ છો ધરતીના,
ફરી આવી મળો અમને તમારી ખોટ સાલે છે.

તમે સાગર સમા પ્રેમી, તમારું નામ ‘પ્રેમોર્મિ’,
તમારાં ગીત ને કાવ્યો બધા સાક્ષર વખાણે છે.

તમારા નામમાં રમતા રહે છે, ઈશ ને માધવ,
તમોને ‘સાજ’ના વંદન, નમી મસ્તક ઝૂકાવે છે.

-‘સાજ’ મેવાડા

પ્રમોદપટેલ, Pramod Patel


Pramod_Patel_bioકલાને ક્યારેય કમાણી નહોતી બનાવી                  .

# જીવન મંત્ર – ‘કલાને જીવંત રાખવી.’

# પ્રેરક વ્યક્તિઓ – રંગ અવધૂત મહારાજ, રવિશંકર રાવળ

——————————————————————-

જન્મ

  • ૨૫, જુલાઈ – ૧૯૨૫, મુંબઈ, વતન – ભરૂચ

અવસાન

  • ૨૩, નવેમ્બર – ૧૯૮૮, ભરૂચ

કુટુમ્બ

  • માતા – અનસૂયા  , પિતા – ચુનીલાલ
  • પત્ની – વિજયા , પુત્ર – મુંજાલ  પુત્રીઓ  –  જયશ્રી, નિલાક્ષી

શિક્ષણ

  • પ્રાથમિક – પ્રોગ્રેસિવ શાળા, ભરૂચ
  • આયુર્વેદ – પૂના ( અપૂર્ણ)
  • ચિત્રકળાની પરીક્ષા

વ્યવસાય

  • કુટુમ્બનો છીંકણીનો વેપાર

તેમના વિશે વિશેષ

  • ભણતાં ભણતાં માંડ માંડ ડ્રોઈંગ ની પરીક્ષા પાસ કરી.
  • આર્યુવેદિક નો અંતિમવરસ સુધીનો અભ્યાસ ,પછી અચાનક જ પીંછી હાથ માં આવી અને અભ્યાસ અપૂર્ણ રાખી પુનાથી ભરૂચ પાછા ફર્યા
  • ગુજરાતી,મરાઠી,હિન્દી, સંસ્કૃત અને અંગ્રેજી ભાષાના જાણકાર
  • પૂના અભ્યાસ કરતા કરતા લાગતું કાંઈક ખૂટે છે ત્યારે કોરા કાગળ પર પેન્સિલ રંગો દ્વારા મન થી ચિત્ર ઉપસી આવતું .કલ્પના માં સ્ત્રી હમેશાં માંજરી આંખો વાળી જ ચિત્રિત થતી ને ઉપરથી બનતી જોડી મળી એવી જ આબેહૂબ પત્ની*વિજ્યા*. જે દરેક ચિત્ર ની કલ્પના મૂર્તિ બની રહી.
  • સ્વપ્ન માં એક ચમત્કાર થયો અને સંત શ્રી રંગ અવધૂત નો આદેશ મળ્યો ‘મને મળી જા!’ અને નાસ્તિક માનવ આસ્તિક બની ગયો.
  • ઘણાં વિચાર વિમર્શ પછી નર્મદાના તટ પર વસેલા નારેશ્વર મુકામે રંગ અવધૂતને મળવા ગયા.ત્યાં બાપજીના વિશ્વાસે ‘ગુરૂલીલામૃત’ નો અભ્યાસ કરી તેના ૬૫ સુંદર ચિત્રો બનાવ્યા.
  • અહીં ગુજરાતની કલાના પિતામહ પૂ શ્રી રવિશંકર રાવળના હસ્તે બધાં ચિત્રો ના પ્રદર્શન નાં ઉદ્દઘાટન થતા રહ્યા.
  • તેમનાં ચિત્રોમાં ચિત્રકારીની છાપ બંગાળી શૈલી તેમજ ઈટલીના શિલ્પી બર્નીની હતી.
  • કુમાર, ધર્મયુગ અને ગુરૂલીલામૃત માં ચિત્રો છપાયાં
  • કુમાર અને ધર્મયુગના મુખ પૃષ્ઠ પર તેમનાં ચિત્રોએ સ્થાન મેળવ્યું.
  • ગંગા અવતરણ, અને શિવ પાર્વતી, તેમનાં પ્રિય ચિત્રો હતા.
  • ઉમાશંકર જોષી ના ગંગોત્રી પુસ્તક પર નું મુખપૃષ્ઠ જયારે છપાયું ત્યારે ગુજરાતના ઘરે ઘરે નામ પહોંચ્યું.
  • અન્ય કલાકારોમાં નંદ બોઝ નું ‘કલાન્ત શિવ’ એમનું પ્રિય ચિત્ર હતું .મીરાં તેમની કલાકૃતિમાં નું સુંદર ચિત્ર છે.ક્ષિતિજ..સાગર અને સરિતા ..જેવા ચિત્રો મા એમણે જાન પાથરી દીધી હતી.
  • વાસુદેવાનંદ સરસ્વતી અને રંગ અવધૂત ની સુંદર મૂર્તિ હરદ્વારના ભારતમાતા મંદિર માં સંત મંદિરમાં બિરાજમાન છે. નરસોબાની વાડી માં પણ આ મૂર્તિ ઓ ને ચિત્રો છે.નારેશ્વરમાં પણ બાપજી ની મૂર્તિ પાછળ સુંદર વાસુદેવાનંદનું ચિત્ર બિરાજમાન છે.
  • ..નારેશ્વરની મુલાકાતે જનારને જરૂર તેમના ૬૫ ચિત્રો જોવા મળશે.
  • ભરૂચમાં બે સંસ્થાઓ કલામંડળ અને કલાનિકેતન ના પ્રમુખ તરીકે દસ વર્ષ સેવા આપી હતી. એમના આ મંડળો એ ભરૂચને કલાવંતુ બનાવ્યું હતું .
  • તેઓ નરસિહ મહેતા જેવા વૈરાગી કલાકાર હતા.
  • :ભરૂચમાં આજે નંબર એકના સ્થાને જે હેરિટેજ મકાન “નથ્થુથોભણની ધર્મશાળા ને કન્યાશાળા માટે વપરાતું મકાન વરસો પહેલા ભાઈઓ ને સમજાવી ભરૂચ મ્યુનિસિપલ કોરપોરેશન ને ભેટ સ્વરૂપે અર્પણકરેલું .આજે સૌથી જૂનું પણ કલાની દ્રષ્ટિએ ઉત્તમ નમુના સ્વરૂપ છે.ગુજરાત સરકારે એને હેરિટેજ મકાનમાં ગણ્યું છે.ભરૂચના જોવા લાયક સ્થાન તરીકે ગણાય છે.
  • પંડિત ઓમકારનાથજી જોડે ઘરોબો હતો અને રતનતળાવ નો બંગલો સંગીત માટે તેમને ભેટ કરી દીધો હતો

આનુષંગિક પરિચય 

pramod_rang

Jaysh_10

સન્માન

  • ગુજરાત સરકારે ૨૦૧૮ ગુજરાતનો ૫૮મો ગૌરવ દિવસ ઉજવ્યો ને ભરૂચના કલાકાર તરીકે એમની પૌત્રી શૈલીના હાથમાં એવોર્ડ અર્પી યાદ કર્યા

સાભાર

  • તેમનાં પુત્રી જયશ્રી બહેન પટેલ ( મુંબઈ )

બંસીલાલ વર્મા (ચકોર), Bansilal Verma


bv# તેમનો  એક પરિચય

# વિકિપિડિયા પર 

—————-

ઉપનામ

  • ચકોર, બંસી, કિશોર વકીલ

જન્મ

  • ૨૩,નવેમ્બર-૧૯૧૭, ચોટિયા( જિ. મહેસાણા – તારંગા પાસે)

અવસાન

  • ૮, ઓગસ્ટ – ૨૦૦૩

કુટુમ્બ

  • માતા– જમના, પિતા-ગુલાબરાય

શિક્ષણ

  • મેટ્રિક – વડનગરમાંથી
  • કલાગુરૂ રવિશંકર રાવળ પાસે ચિત્રકળાનો અભ્યાસ

તેમના વિશે વિશેષ

  • ૧૯૩૩– અમદાવાદમાં ચિત્રકામ શીખવા આવ્યા
  • વિવિધ અખબારોમાં વ્યંગ અને ઠઠ્ઠાચિત્રો અને પુસ્તકોનાં શિર્ષકો બનાવેલા છે.
  • લખનૌ ખાતેના કોન્ગ્રેસ અધિવેશન વખતે મંડપ સુશોભનનું કામ કરતાં નંદલાલ બોઝના સમ્પર્કમાં આવ્યા.
  • ૧૯૩૭ – ‘નવસૌરાષ્ટ્ર’ વર્તમાન પત્રમાં વ્યંગચિત્રો બનાવવાથી આ કામની શરૂઆત
  • ૧૯૪૮ –મુંબાઈના અખબારોમાં વ્યંગચિત્રો આપવાની શરૂઆત
  • તેમનાં ચિત્રો મૈસૂરની આર્ટ ગેલેરીમાં પણ સમાવાયા છે.

રચનાઓ

  • હાસ્યલેખ – વિનોદ વાટિકા
  • વ્યંગચિત્ર સંગ્રહ – વામનમાંથી વિરાટ ( લાલબહાદુર શાસ્ત્રીના સેવાકાળને સ્પર્શતાં વંગચિત્રો)
  • નિબંધ – ભારતમાં અંગ્રેજી અમલ, શાંતિમય ક્રાન્તિ

સન્માન

  • ૧૯૪૧ – આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રદર્શનમાં મોન્ટ્રિયલ એવોર્ડ
  • ગુજરાત સરકાર દ્વાતા એક લાખ રૂપિયાનો રવિશંકર રાવળ એવોર્ડ

સાભાર 

  • ગુજરાતી સાહિત્યકોશ
  • ડો. કનક રાવળ, કુમાર

શાંતિ દવે, Shanti Dave


            shanti_dave_1.jpg

shanti_dave_geetgovind_larg.jpg   

– ગીત ગોવિંદ

 #  વેબ સાઇટ   :  –  1  –     :     –  2  –

#    રચના  

અત્યારે ન્યુયોર્કમાં ચાલી રહેલા પ્રદર્શનના ચિત્રો  ( The Moving Finger Writes )

   ____________________________________________________________

Read more of this post

રવિશંકર રાવળ, Ravishankar Raval


મારા હ્રદયમાં મંત્ર રુપે ગુજરાત હતું.તે આજે
સજીવ રૂપે પોતાના હૃદયમાં મને સમાવે છે.”

Love LOVE and hate HATE “

#  જીવન અને કવન 

 –  1  –      :   –   2   –    :      –    3    – 

# તેમના પુત્ર શ્રી. કનક રાવળનો લેખ- ‘બાપુનું વિશ્વવિદ્યાલય’  

# ગાંધીજીના જીવનના એક ઓછા જાણીતા પ્રસંગ વિશે તેમનો એક લેખ
– (અંગ્રેજીમાં અનુવાદ, શ્રી. કનક રાવળ)

# વેબ ગુર્જરી પર એક સરસ લેખ 


ઉપનામ   

  • ગુજરાતના કલાગુરૂ
  • શરુઆતની કારકિર્દી વખતે – અફલાતૂન

જન્મ 

  • 1 ઓગસ્ટ, 1892- ભાવનગર

અવસાન

  • 9 ડીસેમ્બર – 1977- અમદાવાદ

કુટુમ્બ

  • માતા   –  ઉજમબેન ;  પિતા  – (રાવસાહેબ) મહાશંકર રાવળ
  • મોટા ભાઇ રતિલાલ ;  નાના ભાઇ પ્રાણ શંકર નાની બહેન નર્મદા
  • પત્ની   1909– રમાબેન   ;  પુત્રો નરેન્દ્ર,, ગજેન્દ્ર , કનક

અભ્યાસ 

  • 1909– મેટ્રિક ભાવનગર
  • 1917– જે.જે. સ્કૂલ ઓફ આર્ટ્સ, મુંબાઇ માંથી ગોલ્ડ મેડલ સાથે સ્નાતક

વ્યવસાય

  • 1915-1921 હાજી મહંમદ અલારખીયાના પ્રથમ ગુજરાતી સચિત્ર સામાયિક વીસમી સદી માં ચિત્રકામ
  • 1919 પોતાના ઘેર વિના મૂલ્યે શિક્ષણ આપતી ગુરૂકુલ શૈલીની ચિત્રશાળા શરૂ કરી
  • 1924– ગુજરાતના પ્રથમ અને હજુ ચાલતા કલા અને સાહિત્યના સામાયિક ( આવતી કાલના નાગરીકોનું માસિક)  ‘કુમાર ની શરૂઆત

શ્રી રમેશ બાપાલાલ શાહ દ્વારા સંપાદિત પુસ્તકનો ‘ગુજરાત મિત્ર’ પર છપાયેલ અહેવાલ –

rr1rr2rr3
rr4

પ્રદાન

  • કુમાર જેવા પ્રથમ કક્ષાના અને લાંબા આયુષ્ય વાળા સામાયિકના જનક
  • કનુ દેસાઇ, સોમાલાલ શાહ, રસિકલાલ પરીખ જેવા અનેક મહાન કલાકારોના આદ્યગુરૂ
  • અનેક કલાકૃતિઓ અને કલા સંબંધી પુસ્તકોના સર્જક

This slideshow requires JavaScript.

મૂખ્ય કૃતિઓ

  • કલા અજંતાના કલામંડપો, કલાચિંતન, ભારતીય ચિત્રાંકન, ચિત્રકલા સોપાન
  • આત્મકથા આત્મકથાનક, ગુજરાતમાં કલાના પગરણ
  • બાળ સાહિત્ય અજવાળી રાત
  • પ્રવાસ વર્ણન– કલાકારની સંસ્કાર યાત્રા, દીઠાં મેં નવાં માનવી
  • ચરિત્ર હાજી મહંમદ સ્મારક ગ્રંથ

જીવન ઝરમર

  • જે જમાનામાં ગુજરાતમાં જાહેરખબરના પાટીયા કે જાહેરાતો સિવાય ચિત્રકલાનું કોઇ સ્થાન ન હતું ત્યારથી શરૂ કરીને આજીવન કલા સાધના
  • 1927– અજંતાની ગુફાઓમાં એક મહીનો રહીને સ્કેચ કામ
  • 1936 જાપાનની કલા સફર
  • 1941 – બોમ્બે આર્ટ સોસાયટી અને ઇન્ડીયા આર્ટ સોસાયટી ના  પ્રમુખ,  શાંતિનિકેતનની મુલાકાત
  • 1948– કુલુ માં રશીયન કલાકાર નિકોલસ રોરીક આર્ટ સેંટરના મહેમાન અધ્યાપક
  • 1952– કલકત્તામાં ઇન્ડીયા આર્ટ કોંફરન્સના પ્રમુખ
  • 1952– રશીયાની કલા સફર  

સન્માન

  • 1923– કલકત્તા માં ઉદ્યોગમાં કલાના પ્રદર્શનમાં દ્વિતીય ઇનામ
  • 1930 – રણજિતરામ સુવર્ણ ચંદ્રક
  • 1965– ભારત સરકાર તરફથી પદ્મશ્રીનો ઇલ્કાબ અને રશીયા પર પુસ્તક માટે નહેરૂ એવોર્ડ
  • 1970– ઇન્ડીયન આર્ટ એકેડેમીના ફેલો
  • ગુજરાત રાજ્યની લલીત કલા એકેડેમીના મકાનનું નામ રવિશંકર રાવલ’ આર્ટ  ગેલેરી રાખવામાં આવ્યું છે.  

સાભાર

  • તેમના પુત્ર શ્રી. કનક રાવલ
%d bloggers like this: