ગુજરાતી પ્રતિભા પરિચય

ગુજરાતનાં પનોતા સંતાનોનો પરિચય

ન્હાનાલાલ કવિ, Nhanalal Kavi


nhanalal.jpgઅસત્યો માંહેથી, પ્રભુ પરમ સત્યે તું લઇ જા.
ઊંડા અંધારેથી પ્રભુ પરમ તેજે તું લઇ જા.

“ધન્ય હો ! ધન્ય જ પુણ્યપ્રદેશ !
અમારો ગુણિયલ ગુર્જ-દેશ !

“મારાં નયણાંની આળસ રે, ન નીરખ્યા હરિને જરી.
એક મટકું ન માર્યું રે, ન ઠરિયાં ઝાંખી કરી.”

આ વસન્ત ખીલે શતપાંદડી, હરિ! આવોને!
આ સૃષ્ટિએ ધરિયા સોહાગ; હવે તો હરિ! આવોને!

“હલકે હાથે તે નાથ! મહીંડા વલોવજો,
મહીંડાની રીત ન્હોય આવી રે લોલ.”

પાર્થને કહો ચડાવે બાણ,
હવે તો યુદ્ધ એ જ કલ્યાણ;

નમેરા એ હ્રદયના ભાવ, વ્હાલી
તથાપિ ઉર લે રસલ્હાવ, વ્હાલી !

સ્નેહીનાં સોણલા આવે સાહેલડી !
ઉરના એકાન્ત મારા ભડકે બળે :

વધુ રચનાઓ: –  1 -  2 –  3 –  4 –  5 –  6 –  7  -

સાંભળો:અસત્યો માંહેથી –  ઝીણા ઝરમર વરસે મેહ -

# ‘જયા અને જયંત’માંથી…

# તેમના સાહિત્ય વિશે એક સંકલન

_______________________________

ઉપનામ

  • ગુજરાતના મહાકવિ

જન્મ

  • માર્ચ 16, 1877 અમદાવાદ

અવસાન

  • જાન્યુઆરી 9, 1946 અમદાવાદ

કુટુમ્બ

અભ્યાસ

  • 1893- મેટ્રિક (અમદાવાદ)
  • 1899 – બી.એ. -તત્વજ્ઞાન સાથે, અમદાવાદ, એલ્ફિન્સ્ટન કોલેજ મુંબાઇ અને પુનાની ડેક્કન કોલેજ માં અભ્યાસ
  • 1901- એમ.એ. –  ઇતિહાસ સાથે (પૂના, મુંબાઇ)

વ્યવસાય

  • 1902- 04- સાદરાની સ્કોટ કોલેજમાં અદ્યાપક
  • 1904- 18 રાજકોટની રાજકુમાર કોલેજમાં અધ્યાપન.
  • થોડોક સમય રાજકોટ રાજ્યનાં મૂખ્ય ન્યાયાધીશ અને નાયબ દીવાન
  • 1918- કાઠિયાવાડ એજન્સીના શિક્ષણાધિકારી
  • ગાંધીજીની અસહકારની હાકલને માન આપી સરકારી નોકરી છોડી સદા માટે અમદાવાદ આવ્યા

જીવન ઝરમર

  • આ ઊર્મિકવિ કવિ દલપતરામનાં ચોથા પુત્ર જ્ઞાતિએ શ્રીમાળી બ્રાહ્મણ હતા
  • શાળાજીવનમાં અલ્લડ હતા, અને વૃધ્ધ દલપતરામ માટે માથાના દુખાવા સમ હતા , પણ મેટ્રીકના વર્ષમાં જીવનપલટો થયો.
  • 1920 - રોલેટ એક્ટ અને જલીયાંવાલા હત્યાકાંડથી વ્યથિત થઇ લાંબી રજા પર ઉતર્યા અને 1921 માં નોકરી છોડી
  • અભ્યાસક્રમની બીજી ભાષા – ફારસી પણ બહુ સારી રીતે શીખ્યા હતા.
  • સરકારી શિક્ષણખાતામાં અધિકારી હતા, એ વખતે ગાંધીજી પ્રેરિત અસહકારની ચળવળ દરમ્યાન દેશદાઝથી એમણે એ સરકારી નોકરી છોડી દીધેલી (1921)
  • નોકરી છોડ્યા બાદ કાયમ માટે અમદાવાદ વસવાટ કરી ગુજરાતી સાહિત્યને ચરણે જીવન સમર્પિત કર્યુ
  • ગુજરાતના મહાન પ્રતિભાશાળી કવિ હતા
  • પ્રાચીન અને અર્વાચીન કવિતાઓનો એમનામાં સુભગ સુમેળ થયેલો હતો
  • ગુજરાતીમાં અપદ્યાગદ્ય (અછાંદસ) કે ડોલનશૈલીનાં જનક તરીકે લોકખ્યાત
  • પ્રચંડ મેધાવી હોવા છતાં સાવ સામાન્ય જીવન શૈલી
  • 1919માં એમણે ગાંધીજીનાં 50માં જન્મદિવસ પર એમનું અભિવાદન કરતું એક યાદગાર કાવ્ય લખેલું
  • છેવટના જીવનમાં ગાંધીજી સાથે તીવ્ર મતભેદ
  • એમના અને એમના પછીના કાળનાં ઘણા કવિઓ તેમની શૈલીનું અનુકરણ કરતા.  શ્રી અંબાલાલ પટેલની રચેલી  આવી એક સ્તુતિ અહીં વાંચો.

પ્રદાન

  • બાળકાવ્યો, ભજનો, પ્રસંગ કાવ્યો, કથા કાવ્યો, મહા કાવ્યો, નાટક, વાર્તા, નવલ કથા, ચરિત્ર, અનુવાદ, સંપાદન વિ. રોમાં વિલક્ષણ પ્રદાન

મૂખ્ય કૃતિઓ

  • કવિતા – ન્હાના ન્હાના રાસ (3 ભાગ), ચિત્ર દર્શનો, પ્રેમ ભક્તિ ભજનાવલી
  • નાટ્ય કવિતા જયા અને જયંત, ઈન્દુકુમાર, વિશ્વગીતા, શાહેનશાહ અકબર, જહાંગીર-નૂરજહાન, મિથ્યાભિમાની
  • ચરિત્ર- કવિશ્વર દલપતરામ
  • અન્ય – વસંતોત્સવ, હરિસંહિતા મહાકાવ્ય, સાહિત્યમંથન, કુરુક્ષેત્ર

સન્માન

stamp.jpg

સાભાર

  • ગુર્જર સાહિત્ય ભવન અમૃતપર્વ યોજના

nhanalal.jpgfulade_fulde_in_nhanalals_hand_writing.jpg

* * *

About these ads

16 responses to “ન્હાનાલાલ કવિ, Nhanalal Kavi

  1. manvant July 4, 2006 at 7:50 pm

    ‘જયા જયંત’ની યાદ: જયા ! તારી પગલીઓ !
    જાણે કમળની વેરાયેલ પાંદડીઓ !

  2. Pingback: 16 - માર્ચ - વ્યક્તિવિશેષ « કાવ્ય સૂર

  3. shivshiva March 16, 2007 at 11:00 am

    જુઓ કવિ શ્રી નાન્હાલાલ લિખિત કાવ્ય અને જીવનની ઝરમર
    મેઘધનુષમાં

    http://shivshiva.wordpress.com/2007/03/16/ga-thaa/

  4. Pingback: હરિ! આવોને!- ન્હાનાલાલ કવિ « કવિલોક (Kavilok)

  5. Pingback: Bansinaad

  6. Pingback: Bansinaad

  7. Rajendra Trivedi, M.D. July 13, 2007 at 7:56 pm

    NANALAL DALPATRAM KAVI( TRIVEDI) IS OUR PRIDE OF THE SHRIMALI BRAMIN’S COMMUNITY.
    WHEN,WE WERE VISITING MUMBAI IN DECEMBER 2006 WE RECONNECTED WITH HIS GRAND DAUGHTER JYOTI KAVI-JERAJANI OUR GOOD FRIEND.
    NICE TO READ FATHER AND SON’S LIFE HISTORY.
    YOU ARE DPING VERY GOOD WORK.

  8. Raj Jarsania August 18, 2010 at 9:48 am

    this site is perfect in detail of poet
    I met many information of poet
    so this site is very useful

  9. Pingback: Chandri E Amrut Moklyaa Re Ben – Nanhalal Kavi « અભિષેક

  10. Pingback: ન્હાનાલાલ 9 જાન્યુઆરી | અભ્યાસક્રમ

  11. Pingback: અનુક્રમણિકા – ન | ગુજરાતી પ્રતિભા પરિચય

  12. Pingback: ‘ગુજરાતી પ્રતિભા પરિચય’ – એક અભ્યાસ | ગુજરાતી પ્રતિભા પરિચય

  13. Pingback: સાહિત્યકારો – કવિઓ | ગુજરાતી પ્રતિભા પરિચય

  14. Pingback: સાહિત્યકારો- નવલકથાકાર | ગુજરાતી પ્રતિભા પરિચય

  15. kalpesh savan April 24, 2014 at 2:57 am

    Mahakavi Nahnalal is not lesser then Rabindranath. He equally deserves Nobel for literature.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 437 other followers

%d bloggers like this: